Diagnose: Oorzaken en gevolgen van faalangst

Veel kinderen krijgen te maken met faalangst, maar niet alle kinderen komen op dezelfde manier aan faalangst. Hieronder lees je meer over de oorzaken én gevolgen van faalangst.

Oorzaken van faalangst
Faalangst kan het gevolg zijn van een sterke druk tot presteren in een bepaalde leeromgeving, maar het kan ook al in iemands karakter zitten. Bijvoorbeeld een gebrek aan zelfvertrouwen of sociale angst, kan al reden zijn voor faalangst. Faalangst kan daarnaast ook voortkomen uit de eigen innerlijke drang tot het leveren van goede prestaties. Dit noem je dan prestatiemotivatie. Bij kinderen kan faalangst optreden wanneer een kind niet kan voldoen aan bepaalde eisen van bijvoorbeeld ouders of de leerkracht. Maar het kan ook optreden als ouders of leerkrachten de capaciteiten van het kind te hoog inschatten.

Faalangst kan daarnaast worden versterkt als ouders en/of leerkrachten niet de nadruk leggen op wat het kind wél goed kan of doet, maar juist op wat het fout doet. Daarnaast help je het kind ook niet door te gaan stigmatiseren. Dit blijkt bijvoorbeeld door de volgende handelingen:
– Het beste resultaat dat een kind kan krijgen aan te duiden met 0 fout, in plaats van ‘helemaal goed’;
– Overdreven gebruik van het rode potlood of de rode pen bij het kleinste foutje van het kind;
– Bij teamsporten in gymlessen twee personen aanwijzen die om de beurt iemand mogen kiezen. Dit leidt wel tot min of meer gelijkwaardige teams, maar het leidt ook tot bevestiging van faalangst bij sport omdat er telkens dezelfde personen als laatste gekozen worden;
– Het hardop voorlezen van proefwerkresultaten in de klas, soms in volgorde van hoog naar laag en omgekeerd;
– Opmerkingen maken bij het voorlezen van deze resultaten als een zwakke leerling bijvoorbeeld een 6 haalt, of suggereren dat een sterke leerling die voor datzelfde proefwerk ook een 6 haalt vragen of ie niet beter had kunnen voorbereiden;
– Zwakkere leerlingen apart zetten.

Daarnaast is het natuurlijk zo dat sommige mensen van zichzelf al angstiger zijn dan anderen. Een dergelijke basis van angst kan dus aangeboren zijn. Ook bij faalangst kan dit het geval zijn. Daarnaast spelen er nog veel meer andere oorzaken een rol in het ontstaan van faalangst. Dit is als volgt onder te verdelen:
Cultuur:
De cultuur en maatschappij waarin iemand met faalangst opgroeit kan een grote invloed hebben. Alle geschreven en ongeschreven afspraken die er in een cultuur zijn, geven aan welk gedrag er geaccepteerd wordt en welk gedrag er niet geaccepteerd wordt. Ze vertellen ons dus wat je moet doen om erbij te horen. Wie zich dan niet aan de conventies van de cultuur houdt, loopt het gevaar buitengesloten te worden. Je faalt dan in feite als lid van de groep. De maatschappij waarin wij leven houdt ons waarden en normen voor, waar we onmogelijk áltijd aan kunnen voldoen. Het is dus eigenlijk onvermijdelijk dat we regelmatig het gevoel hebben te falen.

Opvoeding:
Ouders en opvoeders geven hun kinderen constant opdrachten. Dit kan in de vorm van een vraag zijn die beantwoord moet worden, maar het kan ook als een bevel zijn (doe dit..). Veel van deze opdrachten zijn echter onuitvoerbaar. Alle opdrachten uit onze jeugd hebben een invloed op onze belevingswereld en gedrag als volwassenen. Zo leveren de niet-uitvoerbare opdrachten die we als kind gekregen hebben een bijdragen aan onze onzekerheid en faalangst. De onuitvoerbare opdrachten zijn onder te verdelen in de volgende kernopdrachten:
– Alles op alles moeten zetten
Een persoon waarop deze opdracht invloed uitoefent, zal in faalangst situaties heel hard werken. De torenhoge inzet is in zulke situaties vaak belangrijker dan de resultaten van dat werk. Dat maakt het dan ook heel moeilijk om na te gaan of dat het werk met succes is uitgevoerd. Dit brengt een gevoel van falen met zich mee.
– Iedereen moeten behagen
Mensen die dit als het hoogst haalbare doel stellen, proberen constant hun medemens tevreden te stellen. Alles staat dan in het teken van de ander niet teleurstellen. Aangezien dit gewoonweg onmogelijk is, zelfs als men zichzelf compleet wegcijfert, zal iemand met dit doel altijd falen.
– Altijd flink moeten zijn
Bij een faalangstig persoon die deze opdracht uit de jeugd heeft meegenomen, uit deze opdracht zich in het verbergen van emoties. Hierdoor kan het lijken alsof deze persoon onverschillig is tegenover zijn of haar falen. De spanning van alledag wordt dan opgekropt. Hieruit komt alleen maar nog meer spanning en stress voort. Omdat niemand altijd sterk kan zijn, zorgt deze opdracht voor een gegarandeerd falen.
– Op moeten schieten
Aangezien haastige spoed zelden goed is, begaan mensen die altijd haastig zijn in de regel onnodige fouten. Naast dit falen, kunnen ze ook moeilijk genieten van een met succes afgeronde taak. Dit komt doordat ze al direct met de volgende taak bezig zijn gegaan. Zodoende komen ze nooit aan rust en ontspanning toe.
– Volmaakt moeten zijn
Ouders en opvoeders die in hun streven naar perfectie hun kinderen op iedere misstap afrekenen, geven hun kind een sterke basis voor faalangst. Het kind zal al snel door hebben dat ze nooit iets goed kunnen doen, waardoor de moed hen in de schoenen zinkt. Daardoor kunnen zij taken gaan vermijden, uit angst voor afkeuring. Als zij de taken wel uitvoeren gaat dit samen met zoveel zenuwen, dat de kans op falen nóg groter wordt.

Voor wie last heeft van faalangst is het vaak al geruststellend om te weten dat bovenstaande opdrachten nóóit succesvol zijn uit te voeren. Het is dus niet erg dat je er niet aan kunt voldoen.
Bronnen: http://www.wikipedia.nl en http://www.therapiehulp.nl/klacht/angst/faalangst/faalangst-oorzaken

Gevolgen van faalangst
Faalangst kan ontaarden in sociaal isolement en depressie. Dit terwijl vroegtijdig herkennen en het juist behandelen van faalangst dit juist kan voorkomen. Faalangst kan leiden tot een chronisch gebrek aan vertrouwen in het eigen kunnen en is een sociaal-emotioneel probleem.

De gevolgen van faalangst kunnen zijn: een minderwaardigheidscomplex, andere emotionele schade en een sociaal isolement. Faalangst is een verzamelnaam voor alle reacties tezamen in een situatie dat er gepresteerd moet worden met een kans op mislukking. Iemand met faalangst voelt prestatiedruk, terecht of onterecht en door een onverwerkte emotie, die vaak in de vroege kinderjaren is opgedaan, blokkeert hij of zij. Erfelijkheid is een factor, maar opvoeding en de omgeving hebben de meeste impact als het gaat om de oorzaak van faalangst. Dat kan komen door opvattingen en verwachtingen van de omgeving: in de eerste plaats zijn dat ouders en ruimere familie, maar ook een leerkracht, klasgenoten of later collega’s.

Faalangst treedt vaak voor het eerst op op de basisschool en de leerkracht is dan de eerste die hier, professioneel gezien, mee te maken krijgt. Een waardevolle bron van informatie kan observatie van de leerling door leerkrachten zijn. Zij kunnen de emotionele reacties van leerlingen in allerlei leersituaties waarnemen mits zij daarvoor oog hebben. Het vervelendste wat een kind met faalangst kan overkomen in de klas, is er niet langer bijhoren: een sociaal isolement dus. Klasgenoten kunnen het kind uitlachen. Emotioneel en mentaal heeft het kind moeite met aandacht richten en vasthouden, concentratieproblemen, angst om fouten te maken en in zijn geheel een minderwaardigheidsgevoel: want ‘anderen doen alles beter’.
Bron: http://www.bachbloesemadvies.nl/infohoek/faalangst/faalangstde-gevolgen.htm 

Meer weten?
Faalangst komt dus veelal op school voor. Erg belangrijk dus om het te kunnen herkennen. In de volgende diagnose lees je meer over faalangst op school en hoe hiermee om te gaan.

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina of op Facebook!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s