Diagnose: Faalangst – een introductie

Vandaag en de komende dagen kun je lezen over faalangst. Maar wat is faalangst nu eigenlijk precies en wat houdt het in?

Faalangst, of atychifobie, is de angst om te falen, tekort te schieten of om niet te kunnen voldoen aan bepaalde verwachtingen, opgelegd door jezelf of anderen. Faalangst kan, afhankelijk van de aard van een te leveren prestatie of het gedrag waarover men zich onzeker voelt, allerlei vormen aannemen. Voorbeelden hiervan zijn:
– falen bij sportieve prestaties (denk aan een sportwedstrijd of gymles), ofwel motorische faalangst;
– falen bij cognitieve prestaties (denk aan huiswerk, proefwerken, rijexamens, een toelatings- of eindexamen), ofwel cognitieve faalangst;
– falen bij sociale activiteiten (denk aan spreekbeurten, geven van een lezing), ofwel sociale faalangst.
Ook het eigen uiterlijk en sociaal gedrag kunnen aanleiding zijn tot faalangst. Extreme vormen van faalangst worden gerekend tot angststoornissen. Examenvrees en plankenkoorts kunnen ook als vormen van faalangst worden gezien.

Is faalangst positief of negatief?
Faalangst kan een negatieve uitwerking hebben, maar soms juist ook een positieve. Bij positieve faalangst helpt de aanwezige angst en de daarbij optredende spanningstoestand juist om beter te functioneren, of zich beter te concentreren dan onder normale condities het geval is. De stress of nervositeit vormt hier als het ware een extra prikkel en werkt daarom dus positief. Ook kan positieve faalangst leiden tot het extra goed voorbereiden op een moeilijke taak of situatie waar tegenop gezien wordt.

Daarentegen heeft negatieve faalangst een desorganiserend karakter, speciaal in situaties waarin men op de prestaties wordt beoordeeld. Denk hierbij aan examens of taken die als moeilijk worden ervaren. Onder dergelijke omstandigheden gaat ‘irrelevant gedrag’ een hoofdrol spelen, ofwel je gaat de volgende dingen doen: transpireren, uitstellen (uitstelgedrag), gekke gedachten, tobben, trillende handen, slapeloosheid, hartkloppingen, enz. Dit zorgt ervoor dat leerlingen bijvoorbeeld dingen vergeten zijn die ze onder normale omstandigheden wel wisten. Dat noem je dan een black-out. De hierbij optredende, extreme, stress en angst werken dan dus negatief. Dit kan zelfs tot een vicieuze cirkel leiden. De faalangstige persoon presteert onder zijn kunnen door de faalangst waardoor voor hem of haar bevestigd wordt dat hij of zij het ‘inderdaad niet kan’.

Hierdoor zal de persoon opnieuw faalangstig zijn bij de volgende zich aanbiedende gelegenheid. De faalangst kan er zelfs erger door worden omdat het de vorige keer ook was mislukt. Het is ook mogelijk dat hij of zij om die reden de toets of taak slechter voorbereidt, want ze zullen denken: “ik faal sowieso”. In beide gevallen heeft dit tot resultaat dat de persoon opnieuw kan falen en de faalangst blijft zo in staat of versterkt nog. En zo blijft de cirkel zich herhalen.

Is het hebben van faalangst iets realistisch?
Faalangst kan soms een realistische basis hebben. Zo kunnen veel negatieve ervaringen of mislukkingen de kans op faalangst vergroten. Ook kan er in sommige situaties, zoals het optreden voor een groot publiek, veel op het spel staan. Hierbij kun je denken aan topsporters of bekende artiesten. Ook zij kunnen last hebben van faalangst. Plankenkoorts kan gezien worden als een specifieke vorm van faalangst die vaak bij podiumkunstenaars optreedt. Kinderen die in groep 8 de musical gaan doen, kunnen hier dus ook mee te maken krijgen.

Bij onrealistische faalangst is er sprake van een overmatig grote bezorgdheid of angst die niet in verhouding staat tot  de werkelijke kans op falen. Ook kan dit het gevolg zijn van een te hoog streefniveau, te strenge eisen aan zichzelf te hebben gesteld, te hoog gespannen verwachtingen of overschattingen van de negatieve gevolgen van eventueel falen.

Meer weten?
Wil je meer weten over de oorzaken en gevolgen van faalangst? Of wil je weten hoe je iets kunt doen aan faalangst? Houd JufLinn.nl dan de komende dagen in de gaten!

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina of op Facebook!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s