Diagnose: Kenmerken van selectief mutisme

Het selectief mutisme kent verschillende kenmerken. Hieronder staan ze beschreven op het niveau van het kind zelf en het gezin.

Op kindniveau
Kinderen met selectief mutisme hebben zoals gezegd een sterk geremd temperament. Vergeleken met andere verlegen, timide kinderen bevinden selectief mutistische kinderen zich aan het uiterste eind van het spectrum van verlegenheid en timide zijn. Mogelijk spelen de genetische factoren een rol, hetgeen gesteund wordt door de bevinding dat in de families van deze kinderen relatief vaak selectief mutisme, extreme verlegenheid en taal-/spraakstoornissen voorkomen. Behalve het mutisme worden bij deze kinderen de eigenschappen verhoogde gevoeligheid voor geluid, drukte en aanraking gevonden. Andere psychische problemen die voorkomen bij kinderen met selectief mutisme zijn depressie, onzindelijkheid voor urine en ontlasting, hyperactiviteit, tics en obsessief-compulsieve stoornissen, ofwel dwangstoornissen.

Kinderen met selectief mutisme kunnen nog wel eens koppig en ontstemd zijn. Ze worden door de ouders beschreven als kinderen met een ijzeren wil. Wanneer selectief mutistische kinderen door de ouders gedwongen worden zich te begeven in onprettige situaties, dan kunnen zij reageren met negativiteit en woede. Er kan sprake zijn van onderliggende problematiek rond het uiten van agressie. In de contacten met leeftijdsgenoten kunnen zij timide en apathisch zijn en hebben zij sterk de neiging zich terug te trekken. Kinderen met selectief mutisme kunnen soms lichamelijk ‘bevriezen’ of verstarren wanneer zij zich angstig voelen. Dit kan samengaan met een vlakke mimiek. Selectief mutisme komt zowel voor bij kinderen die qua intelligentie bovengemiddeld scoren als kinderen met een milde of ernstige verstandelijke beperking. Ook komt selectief mutisme voor binnen alle sociale klassen.

Op gezinsniveau
Met name in de oudere literatuur worden er bepaalde kenmerken binnen het gezin in verband gebracht met het selectief mutisme. Er werd bevonden dat de band tussen de moeder en het kind symbiotisch is. Moeder en kind zijn in een symbiotische relatie extreem van elkaar afhankelijk in welzijn en welbevinden. Deze band is te hecht en laat te weinig ruimte voor de persoonlijke emotionele en sociale ontwikkeling. Spreken tegen anderen betekent afstand nemen van de symbiotische partner. Deze vaak nogal verwijtende opvattingen zijn niet bewezen een primaire oorzaak voor selectief mutisme te zijn. Er zijn een aantal gevalsbeschrijvingen die een verband suggereren tussen slecht functioneren van families en selectief mutisme; bewijs van goed ontworpen onderzoek ondersteunt zo’n verband niet. Het kan zijn dat sommige kinderen selectief mutisme gedeeltelijk ontwikkelen door problemen binnen het gezin. De overtuiging is echter niet dat dit geldt voor de meeste families van kinderen met selectief mutisme.

Kinderen met selectief mutisme blijken vaak op jonge leeftijd al geregeld last te hebben van scheidingsangst van de ouders en hebben moeite met alleen slapen. Het kan zijn dat de moeders van deze kinderen extreem veel moeite hebben conflicten met het kind aan te gaan. Zij geven toe aan de wensen van het kind uit angst voor protestreacties. Het kan ontbreken aan een klimaat waarin een zekere mate van gezonde agressie bij het kind aanwezig is, die nodig is om zich los te maken en autonomie te verwerven. Soms koestert het kind ook tegenstrijdige gevoelens voor de moeder. Enerzijds is er de grote afhankelijkheid, anderzijds is er ook een negatief gevoel tegenover de moeder. De moeder overbeschermt het kind, maar toch is ze soms emotioneel of fysiek niet beschikbaar voor het kind.

Selectief mutisme komt vaker voor bij kinderen uit een migrantengezin. Dit kan zijn omdat deze kinderen in hun omgeving te maken krijgen met een nieuwe taal. Migrantengezinnen zijn in sommige gevallen ook meer geïsoleerd. Dat is een volgende gezinsfactor met een verhoogd risico op het voorkomen van selectief mutisme. De stoornis komt meer voor bij kinderen die opgroeien in gezinnen die geografisch of sociaal geïsoleerd zijn. Een andere factor overlapt met die van het opgroeien in een migrantengezin, namelijk tweetaligheid. Kinderen met een tweetalige opvoeding hebben een verhoogd risico op het ontwikkelen van selectief mutisme. Bij ongeveer de helft van de kinderen met selectief mutisme is er sprake van een onrijpe spraak of van andere taal-/spraakstoornissen. De gedachte bestaat dat deze factoren bijdragen aan de kwetsbaarheid van het kind om selectief mutisme te ontwikkelen. Angst is de grondreden voor het mutisme, maar deze taalbarrières maken het kind mogelijk nog meer zelfbewust over zijn spraakvaardigheden en dit verhoogt mogelijk de angst van het kind om beoordeeld te worden door anderen wanneer ze praten.

Ook de relatie van de ouders kan invloed hebben op de ontwikkeling van selectief mutisme. Er zijn aanwijzingen dat selectief mutistische kinderen vaker leven in gezinnen waar de ouders een eerder gespannen, conflictueuze relatie hebben met weinig wederzijds vertrouwen. Er wordt gesproken over dat het gezin vaak gekenmerkt wordt door communicatieproblemen tussen vader en moeder, tussen ouders en kinderen. Het communicatief klimaat is weinig bevorderend om normale spreekgewoontes te ontwikkelen. Er is weinig grond voor de suggestie dat selectief mutisme soms een symptoom is van onderliggend fysiek of seksueel misbruik. Zowel kindermishandeling als selectief mutisme komen in alle lagen van de bevolking voor, dus er zullen zeker selectief mutistische kinderen worden mishandeld en/of misbruikt, maar er is geen reden om aan te nemen dat dit significant meer gebeurt dan bij kinderen die geen selectief mutisme hebben. Het kan zijn dat er een ‘familiegeheim’ gekoesterd wordt waar een verbod op rust om over te praten. Dit geheim kan gaan van alcoholisme, criminaliteit en psychiatrische problemen tot buitenechtelijke relaties en conflicten tussen de ouders. Het kind voelt de druk om daarover te zwijgen en het zwijgen buiten het gezin wordt hierdoor dan ook versterkt.

Morgen lees je over wat je kunt doen voor een kind dat selectief mutisme heeft. Dat zal het laatste artikel zijn in de Diagnose over selectief mutisme.
Bron: selectiefmutisme.nl

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina of op Facebook!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s