Whole Brain Teaching, wat is dat?

Een nog niet heel bekende onderwijsidee in Nederland is Whole Brain Teaching. Ik heb het zelf tijdens invalwerk ook bij meerdere scholen op posters zien hangen en raakte geïnteresseerd. Ik zocht het op en raakte enthousiast! Dus Whole Brain Teaching. Wat is dit nu precies?

Whole Brain Teaching is een methode die handig zou moeten zijn om een goed klassenmanagement te bewerkstelligen. Nou, dat is natuurlijk al een erg interessant idee! Het idee lijkt op het eerste moment misschien nog een beetje apart (dat vond ik in ieder geval wel), maar wanneer je er goed over nadenkt zitten er toch wel echt goede dingen in. Wellicht kun je er wat uithalen en gebruiken in je eigen klas/lesgeven. De methode is in de gehele basisschoollijn in te zetten, zowel van groep 1 tot en met 8 en dat is natuurlijk ook erg praktisch!

Goed, deze methode werkt dus in stappen. De eerste stap staat bekend als ‘aandacht vragen’. Het gebeurt vaak genoeg dat je de aandacht wilt, maar dat er nog steeds een paar kinderen zijn die gewoon door je heen blijven praten. Ontzettend vermoeiend natuurlijk op den duur, want hoe krijg je die klas nu stil zonder dat het er ongezelliger op wordt? Volgens de methode van Whole Brain Teaching is ‘actie-reactie’ de oplossing hier. De leerkracht zegt ‘klas’ en de kinderen zullen hierop antwoorden met ‘ja’. Daarna zegt de leerkracht bijvoorbeeld op een hele zachte manier nog een keer ‘klas’, en de klas reageert eveneens op die manier. Dit kun je natuurlijk variëren op allerlei manieren, maar wel met dezelfde woorden. De kinderen krijgen zo eigenlijk de opdracht om op dezelfde manier te reageren als hun leerkracht.

Vervolgens ga je over naar stap 2. Dat is ‘het aanleren van regels’. Kinderen hebben duidelijkheid en structuur nodig en ze moeten dus weten waar ze aan toe zijn. Daarvoor is het van belang dat er in elke klas regels zijn die ook daadwerkelijk gelden. De methode van Whole Brain Teaching heeft vijf basisregels.
#1. Volg de aanwijzingen op.
#2. Steek je vinger op voor toestemming om te mogen praten.
#3. Steek je vinger op voor toestemming om te mogen lopen.
#4. Maak slimme keuzes.
#5. Houd je juf/meester gelukkig.

De hersenen leren op allerlei manieren. Ze leren door zien, horen, doen, praten én voelen. Door bij de basisregels gebaren te maken en deze regelmatig te oefenen met de klas worden de regels geautomatiseerd en kunnen de kinderen ze bijna niet meer vergeten. En gebeurt dat wel, dan zijn er altijd wel kinderen die de anderen eraan kunnen herinneren.

Wanneer ook de basisregels bekend zijn, kun je overgaan naar stap 3. Deze stap heet ‘laat de kinderen onderwijzen’. Uit onderzoek is gebleken dat kinderen het beste leren door het aan een ander uit te leggen. De werkvorm ‘leer-oke’ sluit hier dan ook erg goed op aan. De werkvorm gaat als volgt:
#1. Verdeel je klas in tweetallen.
#2. Elk kind krijgt een nummer 1 of 2.
#3. Leg de lesstof uit aan de kinderen en gebruik hierbij weer de gebaren. Wanneer je klaar bent klap je twee keer in je handen en zeg je: ‘Leer!’ De kinderen klappen dan ook twee keer in hun handen en zeggen: ‘Oke!’
#4. Daarna draaien de kinderen zich naar elkaar toe en leren het aan elkaar!
#5. Het ene kind is nu de leerkracht en de andere de leerling. Wanneer je zegt ‘wissel’, draaien de rollen om.

Dan is er nog een vierde stap in de methode van Whole Brain Teaching en die heet heel simpel ‘belonen’. Teken bijvoorbeeld op het bord een rooster met twee kolommen. In het eerste vak zet je een smiley en in de tweede kolom een smiley met een triest gezichtje. Als de kinderen zich goed aan de regels houden, dan kun je ze belonen met een smiley. Loop naar het bord en zeg enthousiast: ‘1 seconde party!’ De kinderen mogen dan juichen, in hun handen klappen en ‘o, yeah!’ roepen. Erg leuk om te zien dus!

Echter is er ook een andere kant. Wanneer de kinderen zich niet aan de regels houden, zal dit ook consequenties hebben. Je loopt dan naar hetzelfde bord en tekent een smiley met een triest gezichtje. Volgens de methode van Whole Brain Teaching mogen de kinderen dan heel hard zuchten en hun schouders op en neer halen. Echter heb ikzelf al op meerdere sites gelezen dat veel leerkrachten deze stap ‘overslaan’ of aanpassen, gezien zij dit ook als een soort van beloning zien. Daar kan ik persoonlijk wel wat in vinden. Een belangrijk punt van dit beloningssysteem is dat je vanaf het begin het verschil tussen de blije en trieste smileys niet groter laat worden dan  gezichtjes. Wanneer kinderen teveel beloont worden zullen ze lusteloos worden en als ze te weinig beloning zien werkt het ook nog eens demotiverend. Houd hierbij dus de +/- regel in acht.

En dan de laatste stap van Whole Brain Teaching: ‘handen en ogen’. Het zal regelmatig voorkomen in je les dat je iets heel belangrijks gaat uitleggen. Je wilt dat de kinderen dan goed opletten. Een goede werkvorm is dan bijvoorbeeld ‘handen en ogen’. Je zegt tegen de kinderen ‘handen en ogen’. De kinderen antwoorden met dezelfde uitspraak. Ze vouwen hun handen en staren je aan. Dit blijkt volgens onderzoek zeer effectief te werken. Een andere werkvorm die je hierbij in kunt zetten is ‘spiegel mijn gebaren’. Door dit te roepen, weet je meteen wie er betrokken is bij je les en wie niet. Dit zie je namelijk gewoon door te kijken wie je handbewegingen kopiëren. Een andere versie is het woord ‘spiegel!’ roepen. De kinderen reageren dan ook met dat woord en klikken hun vingers in de lucht, als teken dat ze klaar zijn om de gebaren na te doen.

Om de hele Whole Brain Teaching methode goed te leren kennen en bovenstaande tekst visueel te ondersteunen kun je onderstaande filmpjes bekijken via YouTube. Elke stap heeft een les en het is dan ook aan te raden om, alvorens je deze methode in de klas gaat gebruiken, de lessen ook aan de kinderen te laten zien zodat zij het idee snappen.
Stap 1: Aandacht vragen
Stap 2: Het aanleren van regels
Stap 3: Laat de kinderen onderwijzen
Stap 4: Belonen
Stap 5: Handen en ogen, spiegel mijn gebaren
Let op, de filmpjes zijn wel in het Engels, maar ze zijn goed en duidelijk te volgen! Veel plezier en succes!

Notitie + bron: Het is lastig om een Nederlandse uitwerking van de methode van Whole Brain Teaching te vinden. Mijn uitwerking is dan ook gedeeltelijk geïnspireerd door de uitwerking van Juf Linda van deklasvanjuflinda.nl. Daarnaast staat mijn idee over de methode erin mee opgenomen. Verder komt de informatie natuurlijk van websites over de methode Whole Brain Teaching: wholebrainteaching.com, teachingandlearningtogether.com.

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina of op Facebook!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s