Diagnose: Kindermishandeling – ontwikkelingsvraag 3: Wat kan ik zelf doen om een mishandeld kind te helpen?

Het signaleren van kindermishandeling is één ding. Maar hier ook op een juiste manier op reageren, is heel wat anders! Lees hieronder meer over hoe om te gaan wanneer je kindermishandeling vermoedt.

Wat kan ik (zowel pedagogisch als didactisch) betekenen voor het kind?
Vergroten weerbaarheid
Een trefzekere manier is het vergroten van de weerbaarheid van het kind. Maar hoe doe je dit?

Kinderen bewust maken van de problematiek is mogelijk door bijvoorbeeld te praten over kinderrechten en mishandeling. Wat hierbij belangrijk is, is dat kinderen leren waar de grenzen in gedrag liggen en hoe ze respect voor elkaar kunnen opbrengen. Om dit te bereiken kun je de volgende grondregels gebruiken:
– Je lichaam is van jou. Als iemand je aanraakt op een manier die jij niet prettig vindt, dan mag je nee zeggen en weggaan;
– Als er iets gebeurt dat je raar of vervelend vindt, ga het dan vertellen aan iemand die je vertrouwt en je ook helpt.
Moedig het kind aan voor zijn/haar belangen op te komen. Leer het grenzen te trekken. Het mag in bepaalde omstandigheden ongehoorzaam aan volwassenen zijn. Stimuleer de weerbaarheid van kinderen ook door gebruik te maken van eventuele lessuggesties.

Geen menging in de gezinssituatie
Veel mensen doen eigenlijk niets wanneer zij vermoeden dat een kind lichamelijk of psychisch mishandeld wordt. Vaak maken ze zich wel zorgen om het kind, maar omdat ze niet weten wat ze kunnen doen, doen ze niets. Sommigen zijn bang om zich ermee te bemoeien en de gevolgen hiervan. Het zijn tenslotte hun zaken niet, wordt er dan gedacht. Het is in Nederland niet echt geaccepteerd om je te bemoeien met een ander gezin. De sociale controle kan men vaak niet waarderen.

Maar mengen in de gezinssituatie hoeft helemaal niet bij mishandeling. Als je vermoedt dat een kind psychisch wordt mishandeld of emotioneel verwaarloosd wordt hoef je niet meteen naar de ouders te stappen om opheldering te vragen. Je kunt kindermishandeling namelijk melden, ook anoniem. Het is dus een mogelijkheid. Wat verder vooral belangrijk is, is het kind iets bieden dat het thuis niet heeft of krijgt, namelijk liefde van mensen. Als een kind dat het thuis slecht heeft, merkt dat er wel andere mensen zijn die om hem/haar geven (en dus aandacht en liefde geven aan het kind), kan dit het kind door die moeilijke periode heen trekken.

Wat je verder als omstander kunt doen voor een kind dat psychisch wordt mishandeld of emotioneel wordt verwaarloosd zijn eigenlijk allemaal kleine dingen. Maar deze kleine dingen kunnen van grote waarde zijn. Voorbeelden zijn:
– ’s Middags een kopje thee met het kind drinken;
– Luisteren naar de verhalen van het kind;
– Ervoor zorgen dat het kind een middagje in veiligheid kan spelen met bijvoorbeeld leeftijdsgenoten door het afspraken te laten maken met klasgenoten;
– Luisteren naar het verdriet dat het kind ervaart en een troostende schouder zijn.

Ook kan het een groot verschil maken wanneer je het lot van het kind dat het thuis niet zo leuk heeft, tot je aantrekt. Het kind krijgt van die momenten niet alleen een opkikker, maar ook het vertrouwen in zichzelf en anderen kan daardoor weer groeien. Er zijn dan mensen aan wie het kind zich kan optrekken en waar het terecht kan. Uit verhalen van volwassenen die vroeger psychisch mishandeld of emotioneel verwaarloosd werden blijkt duidelijk dat als ze iemand in hun omgeving hadden die er voor hen was, ze zich daar helemaal aan optrokken. Dit blijkt dus een heel belangrijk hulppunt te zijn.

Betekent dit dan dat je met het kind moet praten over wat er thuis gebeurt als het mishandeld wordt?
Zelf het onderwerp in een gesprek omhoog brengen is vaak niet verstandig. Het kind kan hiervan schrikken en denken dat er met de ouders zal worden gepraat. Dit zou de situatie, in de ogen van het kind, kunnen verergeren. Kleine kinderen beseffen vaak ook niet dat zo’n thuissituatie abnormaal is, ze zijn het tenslotte ‘gewend’.

Een wat ouder kind zal het wel beseffen maar niet toegeven. Kinderen hebben namelijk een grote mate van loyaliteit naar hun ouders en willen dan ook niets vervelends over hen zeggen of horen. Het komt ook regelmatig voor dat het kind van de ouders niet met anderen mag praten over de problemen. Daarom juist kan het voor een kind heel vervelend zijn. Het kind kan na zo’n gesprek erg bang zijn voor de gevolgen die het zal hebben, want dat kan natuurlijk van alles zijn. Hoe vervelend zo’n thuissituatie ook is, voor veel kinderen blijft er een angstbeeld van de ouders die gestraft worden voor hun gedrag. Maar wanneer je tussen de bedrijven door eens vraagt hoe het thuis gaat, merkt wel aan de reactie hoe het kind daarop reageert. Wanneer het kind van hieruit dingen gaat vertellen, laat je het ook rustig vertellen. Vraag niet teveel en geef  het kind de regie. Ook is het belangrijk om aan te geven dat een kind altijd welkom is als het ergens mee zit. In de volgende paragraaf meer hierover.

Niet de schuld van het kind
Het gebeurt vaak dat kinderen het idee hebben dat de situatie waarin zij zitten hun eigen schuld is. Dat de problemen thuis door hen komt. Dit idee krijgen zij, doordat dit vaak verteld wordt, maar ook gebeurt het doordat ze dit zelf gaan bedenken omdat ze op zoek gaan naar een logische verklaring. Om deze reden is het dan ook goed dat mensen in de omgeving van deze kinderen hen telkens opnieuw vertellen dat het niet aan hen ligt. Door dit te doen kun je voorkomen dat het kind een negatief zelfbeeld zal ontwikkelen.

Praten met ouders
Het is vaak maar de vraag of dit een verstandige zet is. Ouders willen het vaak niet weten of ze reageren erg boos. Het gevolg is vaak ook nog eens dat het kind niet meer bij degene mag komen die de zaak heeft aangekaart, en wanneer het de leerkracht is, wordt dit helemaal lastig. Het inschakelen van professionele hulp is dan vaak veel beter. Het kind blijft daardoor wel een veilig adres hebben, maar ondertussen kan er wel aan de situatie gewerkt worden. Bovendien zal het kind zo niet worden gestraft voor wat het gezegd heeft.

Ga ik in gesprek met het kind, en hoe doe ik dit?
Wanneer je vermoedens van kindermishandeling hebt is het zeker belangrijk om met het kind in gesprek te gaan! Het kind zal zelf waarschijnlijk niet zomaar aangeven dat het mishandeld wordt omdat dit vaak gebeurd door een dichtbij staand persoon. Wanneer er in een gesprek naartoe gewerkt wordt, waarin het kind zich alsmaar veiliger gaat voelen, is de kans groot dat het kind er wel over zal vertellen, waardoor je ook meer informatie kunt verkrijgen om zekerder van je zaak te zijn en actie te gaan ondernemen.

Probeer het kind aan de praat te krijgen
Het praten over seksualiteit wordt vaak sterk beïnvloed door de waarden en normen die deze kinderen van huis uit meekrijgen. Kinderen die het slachtoffer zijn van mishandeling en misbruik zullen dat dan ook zelden zelf aan je vertellen. Ze durven dat niet uit angst voor represailles van degenen die het hen aandoen. Ze zwijgen uit schaamte of omdat ze zichzelf schuldig voelen. Soms speelt solidariteit een rol: de vrees dat de dader in de gevangenis zal belanden. Het is daarom belangrijk zo omzichtig mogelijk te werk te gaan.

Tips die je daarbij kunt gebruiken:
– Luister naar het kind op een rustige plaats. Maak duidelijk dat het kind je kan vertrouwen en dat je open staat voor een gesprek. Neem de tijd.
– Zorg voor een vertrouwelijke en gemoedelijke sfeer als basis voor het gesprek. Begin over koetjes en kalfjes en breng geleidelijk het gesprek op het beoogde onderwerp. Toon daarbij uw eigen ongerustheid.
– Neem het verhaal van het kind serieus. Vertel het kind dat je het verhaal gelooft en dat het niet de schuld van het kind is. Laat het kind merken dat je het moedig vindt dat het je in vertrouwen neemt.
– Neem een neutrale houding aan. De dingen die het kind vertelt kunnen grote emoties teweegbrengen. Blijf rustig, beschuldig niemand en maak het kind duidelijk dat het niet zijn/haar schuld is.
– Overleg met het kind wat de volgende stappen zullen zijn. Vertel het kind dat je geen stappen zult ondernemen zonder het kind daarbij te betrekken. Beloof geen geheimhouding. Dat kun je niet waarmaken.
– Blijf het kind steunen. Geef aan dat er meer kinderen zijn die dit meemaken en dat hulp mogelijk is. Het is belangrijk dat de omgeving van het kind hulp blijft bieden.

Probeer met meer directe vragen de situatie duidelijk te krijgen
Pas als de sfeer veilig is, kun je meer directe vragen gaan stellen. “Raakt iemand je wel eens aan op een manier die je niet prettig vindt?” Bij kinderen met een andere culturele achtergrond dan de Nederlandse, dien je erop bedacht te zijn dat het in die culturen taboe kan zijn om over seksualiteit te praten. Bovendien kan het in opspraak raken door seksueel gedrag, het ergste zijn dat jou en je familie kan overkomen.

Als je vermoeden door het kind bevestigd wordt, kun je niet met één gesprek volstaan:
– vraag door over de aard van de mishandeling: waar gebeurt het, wanneer, hoe vaak;
– informeer omzichtig naar de dader, doe zelf geen suggesties;
– vraag in hoeverre gezinsleden op de hoogte zijn.
Als je zeker bent van je zaak meld je dit bij het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling (AMK).

Ga ik in gesprek met de ouders, en hoe doe ik dit?
Dit is een lastig punt voor veel leerkrachten, maar het is wel erg belangrijk om voordat je alarm slaat eerst zelf te kijken wat je met de ouders/verzorgers kunt bereiken. Misschien is het namelijk helemaal niet nodig om melding te maken en is het prima met de ouders zelf op te lossen. Dit probeer je dan ook als eerst te doen. Helpt een gesprek met ouders echter niet, dan zal er toch echt gekeken moeten worden naar contact met bijv. Bureau Jeugdzorg.

Praat eventueel met ouders/verzorgers van het kind
Bij een vermoeden van mishandeling of seksueel misbruik kan een gesprek met de ouders/verzorgers plaatsvinden. Zo’n gesprek is lastig, maar vaak wel noodzakelijk om voldoende gegevens te verzamelen. Het is misschien verstandig dit gesprek eventueel op school te laten plaatsvinden samen met een collega.
– Ga in dat gesprek niet in op uw vermoedens van mishandeling, maar maak duidelijk dat u zich zorgen maakt om het gedrag dat het kind vertoont;
– Probeer in dat gesprek vooral informatie te krijgen over de thuissituatie van het kind.

Waar kan ik melding maken van kindermishandeling?
Je kunt altijd iets doen aan kindermishandeling, en dat is melding maken van de mishandeling. Je kunt bijvoorbeeld bellen met het Advies en Meldpunt Kindermishandeling (AMK). Dit kun je anoniem doen. Je krijgt hier advies van een medewerker. De medewerker aan de telefoon bespreekt de situatie met je en bepaalt wat de volgende stappen zullen zijn. Als het nodig is, kan er melding worden gemaakt van kindermishandeling.

Naast praten met iemand uit de eigen omgeving over het vermoeden kun je ook contact opnemen met de Stichting Korrelatie, het consultatiebureau in de betreffende gemeente of het Centrum voor Jeugd en Gezin.

Wanneer je het AMK belt kom je in gesprek met een medewerker die dan dus samen met jou de ernst van de situatie zal bekijken en advies geeft. Dit is dan ook de eerste stap: Advies. De medewerker kan je aanraden om contact te zoeken met het Centrum voor Jeugd en Gezin bij je in de buurt. Maar er kan ook aangeraden worden om met de ouders te gaan praten. Afhankelijk van de situatie kun je soms zelf steun bieden aan het kind of het gezin. In dringende gevallen kan er contact opgenomen worden met de politie. Na zo’n adviesgesprek wordt er door het AMK verder geen actie ondernomen. Ook wordt er nog geen dossier aangelegd. De medewerker zal dit duidelijk vertellen, zodat je weet waar je staat.

Na deze eerste stap kan een volgende stap komen, namelijk het doen van een melding. Dit doe je wanneer je een adviesgesprek niet voldoende vindt. Er wordt dan een officiële melding gedaan. Het AMK mag officieel pas stappen ondernemen als ze je naam en telefoonnummer hebben. Uiteraard wordt je naam nooit door het AMK prijsgegeven aan het gezin waar het om gaat. De medewerker die je gesproken hebt zal je melding overleggen met collega’s. Dit doen zij om een betere inschatting van de situatie te maken.

Wanneer de melding eenmaal gedaan is, wordt er overgegaan naar de derde stap: onderzoek. Als het AMK inschat dat een gemeld kind waarschijnlijk wordt mishandeld, doet het AMK onderzoek naar de gezinssituatie van het kind. Tijdens zo’n onderzoek gaat het AMK praten met de ouders/verzorgers. Er wordt dan ook informatie ingewonnen bij de school en de huisarts, want ook hier zullen signalen van mishandeling opgevallen zijn. Als er inderdaad sprake is van kindermishandeling, zet het AMK hulpverlening in gang. Samen met de ouders zal het AMK zoeken naar passende hulpverlening. Wanneer de ouders niet mee willen werken, kan het wel eens voorkomen dat de Raad voor de Kinderbescherming of Bureau Jeugdzorg zal worden ingeschakeld. Er wordt als het ware alles in het werk gesteld om de situatie van het kind te verbeteren.

Wat kun je niet verwachten?
Het AMK is echter geen alarmdienst die zomaar na elk telefoongesprek hulptroepen op een gezin afstuurt. In een gesprek tussen degene die de melding doet en een AMK medewerker wordt de situatie zo goed mogelijk ingeschat. De AMK medewerker overlegt bijna altijd met collega’s en als het nodig is zal er een onderzoek gestart worden. Afhankelijk van de uitkomst hiervan zal het AMK stappen gaan ondernemen.

Bij wie kan ik aankloppen voor hulp met betrekking tot kindermishandeling?
Bureau Jeugdzorg
Jeugdzorg is bedoeld voor kinderen tot 18 jaar met ernstige opvoedings- en opgroeiproblemen, en voor hun ouders/opvoeders. Sinds 1 januari 2005 is de Wet op de Jeugdzorg in werking getreden. Voortaan is Bureau Jeugdzorg de centrale toegang tot de noodzakelijke jeugdzorg. Het verzorgt de indicatie voor hulp aan minderjarigen en hun ouders.

Wat is jeugdzorg?
Ieder kind heeft het recht om uit te groeien tot een gezonde en evenwichtige volwassene maar dat vraagt soms wat extra hulp. Soms is deze hulp nodig voor het kind of de jongere, maar soms ook voor het hele gezin. Al die soorten hulp bij elkaar genomen heet jeugdzorg. Bureau Jeugdzorg geeft toegang tot alle jeugdzorg  die we in Nederland aanbieden.

Wat is Bureau Jeugdzorg?
Zoals hierboven al beschreven: Op 1 januari 2005 is de nieuwe Wet op de Jeugdzorg in werking getreden. Daarin is vastgelegd dat Bureau Jeugdzorg de toegangspoort is voor de gehele jeugdzorg. De medewerkers van Bureau Jeugdzorg beoordelen elk verzoek om hulp. Ze stellen vast welke zorg nodig is. Ze begeleiden kinderen, jongeren en ouders of verwijzen hen door naar andere hulpverleners.

Het belang van deze kinderen en jongeren staat centraal in de hulpverlening van Bureau Jeugdzorg. De Rechten van het Kind zijn hierbij het uitgangspunt. Bureau Jeugdzorg streeft naar een zo verantwoord mogelijke ontwikkeling en opvoedingssituatie. Medewerkers van Bureau Jeugdzorg geven aandacht waar het nodig is, bieden ondersteuning waar het kan en bescherming waar het moet.

De wettelijke taken van Bureau Jeugdzorg zijn:
– Indicatiestelling;
– Uitvoering van de taken van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling;
– Uitvoering van jeugdbeschermingsmaatregelen (voogdij, gezinsvoogdij);
– Jeugdreclassering.

Hoe kan Bureau Jeugdzorg helpen?
Een kind of jongere kan in de problemen komen. En ouders weten zich soms geen raad met hun kinderen. Dan kun je terecht bij de medewerkers van Bureau Jeugdzorg. Zij geven aandacht, steun en bescherming aan kinderen, jongeren én hun ouders. Dat doen ze gratis en vertrouwelijk. Vaak is informatie of een advies al voldoende. Met een paar gesprekken kunnen de meesten alweer verder.

Als het probleem ingewikkeld is, dan is er misschien meer hulp nodig. Ze bespreken dan wat je voor steun kunt gebruiken. In overleg schrijven ze dan een ‘indicatiebesluit’. Dit is een soort verwijsbrief die recht geeft op speciale zorg.

Soms gaat het thuis echt mis. Dan beslist de rechter dat een kind bescherming nodig heeft. De gezinsvoogden van Bureau Jeugdzorg begeleiden het gezin dan bij de opvoeding. Dat is wettelijk verplicht. Ze houden ook toezicht. Ze kijken of het goed gaat met het kind/de jongere, en of de situatie in het gezin verbetert.

Als een minderjarige in aanraking komt met de politie, krijgt hij of zij te maken met de jeugdreclassering. Ook de jeugdreclassering valt onder de paraplu van Bureau Jeugdzorg. Zij begeleiden kinderen en jongeren die met de politie en justitie in aanraking zijn gekomen. Ze gaan met hen mee naar de rechtbank en helpen hen om uit de problemen te blijven.

Dan hebben we nog kindermishandeling, verwaarlozing en seksueel misbruik. Iedereen kan het vroeg of laat tegenkomen, in elke situatie. Bureau Jeugdzorg overlegt met het slachtoffer wat er het beste gedaan kan worden.

Van welk protocol maak ik gebruik?
In principe hoeft er geen gebruik gemaakt te worden van een protocol. Wanneer er vermoedens van kindermishandeling ontstaan is het van belang dat dit binnen de school besproken wordt en er samen met de collega’s een stappenplan opgezet wordt. Hieronder kan bijvoorbeeld het contact opnemen met het AMK vallen. Het AMK is er namelijk om voortijdig advies te geven, voordat er daadwerkelijk melding gemaakt wordt van de mishandeling.

Het gebeurt vaak dat er geen vaste protocollen op school zijn, en daar is het AMK dan ook bekend mee. Zij adviseren leerkrachten en andere betrokkenen over wat zij het beste kunnen doen om het kind te helpen aan een betere leefomgeving. Werken deze adviezen niet en wordt de situatie niet beter voor het betreffende kind, dan kan er uiteindelijk alsnog een officiële melding van kindermishandeling gedaan worden. Op dat punt zal er een onderzoek worden gestart vanuit het AMK en geef je het als leerkracht dan ook uit handen.

Wat moet je doen als je kindermishandeling vermoedt?
Kindermishandeling is tegenwoordig niet echt een taboe meer, maar er wat aan doen wel! En dát zou nu juist niet moeten zijn.

Het Nederlands Jeugd Instituut (NJi) is het expertisecentrum voor jeugd en opvoeding en is vooral actief bij het voorkomen van kindermishandeling. Het NJi heeft dan ook een stappenplan opgesteld voor wanneer je kindermishandeling vermoedt.

Stap 1: Analyseer je vermoedens
Het gebeurt niet zomaar dat je vermoedens van kindermishandeling krijgt. Hier moet een signaal voor zijn. Daarom is het belangrijk om voor jezelf duidelijk te hebben wáárom je dat vermoeden hebt. Wat zorgt ervoor dat je zo denkt? Het is niet raar als je je verhaal waarschijnlijk nog wel een paar keer moet doen aan verschillende instanties. Het is dan ook verstandig om voor jezelf duidelijk op een rijtje te zetten waar het vermoeden door komt en of je hier bepaalde manieren voor hebt. Het NJi geeft al aan dat mishandelde kinderen vaak zelf, onbewust, signalen uitzenden. Ook kun je het soms merken aan het gedrag van de ouders. Om hierop te signaleren, kun je gebruik maken van speciale signaallijsten die zijn opgesteld om een beter inzicht te verwerven.

Stap 2: Trek op tijd aan de bel
Wacht niet af tot je ‘echte’ bewijzen hebt verzameld. Kindermishandeling ontwikkelt zich erg snel en het is dan ook erg belangrijk om snel te handelen. Op tijd aan de bel trekken is een pré. Het NJi adviseert je als je je zorgen maakt over een kind om contact op te nemen met het AMK, het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling. Je kunt hier je vermoedens bespreken met een deskundige en daarbij ook informatie inwinnen over wat je kunt doen. Dit kan allemaal anoniem. Het gesprek is echter vooral adviserend, maar mocht je echt sterke vermoedens hebben, dan kun je het AMK in actie laten komen en een onderzoek starten. Zij winnen dan informatie in over de gezinssituatie van het betreffende kind. Wanneer dat nodig is, zorgt het AMK voor hulp, daarnaast kan het wel eens voorkomen dat er aangifte gedaan wordt bij de politie. Echter, als er een onderzoek geopend wordt, kan het AMK de identiteit van de melder prijsgeven aan de ouders.

Stap 3: Gebruik maken van je recht op anonimiteit
Ouders willen meestal wel graag weten wie de melding van kindermishandeling hebben gedaan en zullen daar dan ook veel moeite voor doen. Mede hierom geven veel organisaties de naam van de melder prijs wanneer hier toestemming voor gegeven is. Je moet er goed over na denken of je daar toestemming voor wilt geven. In de meeste gevallen zullen ouders echt niet dankbaar zijn en in sommige gevallen kun je zelfs represailles verwachten. Wettelijk gezien heb je wel recht op anonimiteit ten opzichte van de ouders. Je mag hier dan ook altijd gebruik van maken. Houd echter wel het belang van het kind in de gaten. Het NJi vertelt ook uit ervaring dat anonieme meldingen het vertrouwen van ouders in hun omgeving kunnen schaden en voor grote problemen zorgen. Anoniem blijven kan dus het beste zijn voor jezelf, maar in zulke gevallen is het niet altijd de beste oplossing voor het kind.

Stap 4: Hulp bieden
Soms kan een gezin zodanig in de problemen zijn geraakt dat ook een stimulerende, sociale omgeving al een positieve invloed kan hebben. Daarom kun je je hulp aanbieden. Hierdoor kun je niet alleen ‘van binnen’ bekijken of je vermoedens kloppen, maar wellicht kun je ook een steentje bijdrage aan een verbeterde omgang in het gezin. Wat de juiste vorm van hulp is verschilt natuurlijk per gezin, maar de kleinste dingen kunnen al helpen.

Stap 5: Houd een vinger aan de pols
Kindermishandeling kun je als buitenstaander vaak enkel aan de kaak stellen, niet opstellen. Het is daarom belangrijk om de vinger aan de pols te houden na het indienen van je melding bij de instanties. Je kunt regelmatig om vorderingen vragen en je kunt eventueel nieuwe ontwikkelingen doorgeven.

Stap 6: Blijf doorgaan
Vanwege de gevoelige aard van kindermishandeling, kan het zijn dat je regelmatig het idee hebt dat je niets opschiet. Het is belangrijk om niet op te geven op zulke momenten. Het helpt om eraan te denken waarvoor je het doet: het kind. Een mishandeld kind kan een leven lang last houden van de mishandeling. Dit kan het functioneren in de weg zitten. Wanneer je dus op het betreffende moment vol blijft houden tot er een oplossing is, zul je daar zelf later blij mee zijn, maar het kind ook!

Dit was ‘Diagnose’ weer. Volgende maand een nieuw onderwerp in ‘Diagnose’!

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s