Onderwijsvisie: Dalton-onderwijs

Daltononderwijs is een onderwijsvorm waarbij het kind centraal staat en waar de focus ligt op vrijheid in gebondenheid, zelfstandigheid en samenwerking. Het Daltononderwijs werd opgericht in 1919 door Helen Parkhurst in Dalton in de Verenigde Staten.

Hoe werkt het Daltononderwijs in de praktijk?
Het Daltononderwijs kent weinig klassikale les. In plaats daarvan krijgen kinderen taken die zij in een bepaalde tijd af moeten ronden. Daarbij moeten zij zelf hun tijd indelen. Deze taken kunnen de vorm hebben van week- of maandtaken en individuele of groepstaken. Leraren hebben daarbij de rol van begeleider. Kinderen moeten in dit type onderwijs leren te komen tot oplossingen door middel van samenwerking. Daarbij leren zij de taken te plannen en uit te voeren op een zelfstandige wijze. Kinderen hebben daarbij de mogelijkheid om ook buiten de klas te werken.
Bron: Nationale Onderwijsgids

Het Daltononderwijs is tussen 1904 en 1921 ontwikkeld door de Amerikaanse lerares Helen Parkhurst (1887-1973). Het is in drie fasen ontstaan. In de eerste fase, die liep van 1904 tot 1905, was Parkhurst juf op een eenmansschool in Waterville, een gehucht op het platteland. Ze was nog maar 18 jaar en kwam net van de middelbare school. Ze had geen enkele ervaring en moest nog naar de lerarenopleiding. De leerlingen hoefden van juf Parkhurst niet de hele dag stil te zitten en te luisteren. Ze mochten zelf aan het werk en ook samenwerken kwam daarbij kijken. Daarnaast mochten zij zelf hun werk inplannen en in een eigen tempo werken. Dat was totaal wat anders dan het frontaal klassikale onderwijs dat gebruikelijk was in die tijd, ook wel ‘lockstep teaching’ genoemd.

In de tweede fase, die liep van 1910 tot 1912, had Parkhurst de lerarenopleiding achter de rug en enkele jaren ervaring als lerares. Ze mocht op haar school in Tacoma het onderwijs van de negen- tot veertienjarigen vernieuwen. Elk vak kreeg een eigen leraar en een eigen ‘laboratory’, oftewel een vaklokaal. In die vaklokalen gingen de leerlingen met hun werk aan de slag, hun taken. De leraren maakten de taken, ook wel ‘assignments’ genoemd. Ze vertaalden de voorgeschreven lesstof van hun vak in leertaken die overzichtelijk te plannen waren. Het gebruik van taken veranderde het onderwijs ingrijpend: leren werd eigen werk van de leerling; hij/zij kon zelfstandig aan het werk; hij/zij kon in eigen tempo werken en hij/zij kon het werk zelf plannen. De vaklokalen werden als werkruimtes ingericht met materialen, instrumenten, boeken en naslagwerken onder handbereik van de leerlingen en met instructieve afbeeldingen en figuren aan de wanden en voor de ramen. Er kwamen grote tafels te staan in plaats van schoolbankjes, voor samenwerken en groepsgewijze instructie.

In de derde fase, die liep van 1919 tot 1921, experimenteerde Parkhurst in Dalton, Pittsburgh en New York. Wat er nieuw bijkwam, is het werken met ‘graphs’: tabellen waarop de leerlingen zelf hun voortgang bijhouden. Parkhurst schreef in deze periode ook haar artikelen in The Times en het boek Education on the Dalton Plan. In 1919 opende Parkhurst met financiële steun van de welgestelde familie Crane in New York City The Children’s University School, die in 1920 de naam The Dalton School kreeg.

In Nederland werd het Daltononderwijs voor het eerst toegepast in september 1926 op de Vijfde Hogere Burgerschool in Den Haag onder leiding van dr. mr. W.A. Muller.

Uitgangspunten van Helen Parkhurst
Helen Parkhurst noemt in haar boek Education on the Dalton Plan (1922) de twee kenmerken van Daltononderwijs: ‘vrijheid’ en ‘samenwerking’. Vrijheid gaat volgens Parkhurst over het zelf kiezen van het tijdstip waarop en het tempo waarin aan een bepaald onderwerp gewerkt wordt. Samenwerking verwijst naar het sociale karakter van leren en van kennis. Door kinderen van en met elkaar te laten leren, kunnen zij elkaar helpen, stimuleren en beïnvloeden. Parkhurst geeft in haar boek aan dat haar aanpak geschikt is voor leerlingen ouder dan 9 jaar.

Uitgangspunten van het hedendaagse Daltononderwijs
Vrijheid is gebondenheid. Een betere vertaling is wellicht ‘keuzevrijheid’. Leerlingen mogen vrij kiezen uit een beperkte lijst met mogelijkheden, schoolvakken.
1. Samenwerken
2. Zelfstandigheid: willen leerlingen in hun eigen tempo leren, dan is het nodig dat ze een zekere mate van zelfstandigheid hebben. Ze moeten zelfstandig de taak kunnen plannen en uitvoeren, zonder al teveel sturing.

Bij vrijheid hoort het dragen van eigen verantwoordelijkheid. Docenten geven het vertrouwen daarin aan de kinderen. Dit wordt de kinderen vanaf groep één en twee geleerd en wordt steeds uitgebreider. Het kind kan zelf zijn taken indelen en maakt zelf een planning.

Samenwerken, de tweede pijler, is gegrond op het idee dat iedereen in deze maatschappij met veel verschillende mensen moet kunnen werken en leven. In deze vorm van onderwijs zorgt men er voor dat iedereen een keer met elkaar heeft samengewerkt. De kinderen leren zo om oog te hebben voor elkaar en de onderlinge verschillen te respecteren. Zo is er bijvoorbeeld een oefening waarbij het ene kind aan de ander vertelt wat hij denkt en daarna moet die ander vertellen wat de een dacht. De vaardigheid om te luisteren ontwikkelen ze daardoor heel goed. Want ze moeten zich steeds inleven in een ander.

De derde pijler, zelfstandigheid, houdt in dat ze zelf hun taak kiezen. Daarbij wordt de keuzevrijheid steeds groter en gecompliceerder. Dit alles is steeds aangepast aan het niveau van het kind, samen met de leerkracht bekijkt hij of het leerproces voldoende is. Zo nodig wordt het plan bijgesteld om het in goede banen te leiden.

Vereniging

Scholen die ‘Datlon’ in hun naam willen voeren, worden regelmatig door de Nederlandse Dalton Vereniging bezocht en gecontroleerd. De Nederlandse Dalton Vereniging is een vereniging van scholen.
Bron: Dalton website

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het onderaan de pagina!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s