Roos van Leary

De Roos van Leary.. Wellicht komt het je bekend voor. Maar wat is het en wat kun je ermee?

Wat is het en hoe werkt het?
De Roos van Leary is een communicatiemodel dat voortgekomen is uit een psychologisch onderzoek naar de werking van gedrag. De Roos van Leary gaat ervan uit dat gedrag ook weer gedrag oproept. Met andere woorden kun je zeggen dat de Roos uitgaat van actie en reactie, oorzaak en gevolg, zenden en weer ontvangen. De Roos van Leary zou kunnen laten zien welk gedrag je oproept door een bepaald ander gedrag te vertonen. Het gedrag zou dus beïnvloedbaar zijn.

De Roos van Leary wil gedrag typeren en de werking van dat gedrag verduidelijken. Het gaat niet over de karakters van mensen, maar om de interactie tussen mensen.

Waar komt het vandaan?
De Roos van Leary werd gepubliceerd in 1957 in The Interpersonal Diagnosis of Personality door de Amerikaanse psycholoog Timothy Leary. Hij ontwikkelde de theorie rondom de Roos van Leary. Door middel van de Roos kunnen gedragspatronen geanalyseerd worden en kan het eigen gedrag daarbij bewust ingezet worden om zo te beïnvloeden. Volgens Leary heeft iedereen iets van elke gedragsoort uit de Roos in zich en komen deze op specifieke momenten naar voren. Echter is het ook zo dat ieder mens zijn eigen voorkeurgedragingen heeft. De Roos van Leary is geen methode om mensen te typeren. Aan de hand van onderzoek en observatie heeft Leary voorspelbare gedragspatronen uitgewerkt in wat we nu de Roos van Leary noemen.

Uitleg assen van de Roos
Timothy Leary stelt dat menselijk gedrag grofweg gezien over twee assen loopt. Dit heeft hij gevisualiseerd met een horizontale en een verticale as. Je noemt deze assen de ‘samen-tegen-as’ ofwel de ‘agressie-liefde-as’, en de ‘boven-onder-as’ ofwel de ‘dominantie-afhankelijkheidsas’.

De horizontale as staat voor de relatie die iemand met een ander persoon heeft. Zo bestaat er namelijk ‘samen-gedrag’ of ‘tegen-gedrag’. Met ‘samen’ wordt hier bedoeld dat iemand met de ander overweg kan. Er bestaat dan affiniteit met de ander. ‘Samen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op acceptatie van elkaar en dat is veelal op basis van wederzijds respect. Met ‘tegen’ wordt hier bedoeld dat iemand niet echt met iemand overweg kan waardoor er vijandigheid naar de ander ontstaat. ‘Tegen’ betekent dus dat het gedrag van de mensen is gericht op andere belangen dan acceptatie en soms is dat zelfs volledig tegengesteld aan acceptatie.

Dan is er nog de verticale as. De verticale as staat voor de opstelling die iemand tegenover een ander heeft. Zo bestaat er namelijk ‘boven-gedrag’ en ‘onder-gedrag’. Met ‘boven’ wordt dan bedoeld dat iemand dominant gedrag vertoont naar de andere persoon. Iemand beschouwt zich op dat moment als ‘meerdere’ van de ander. ‘Boven’ betekent dus dat het gedrag van de mensen gericht is op veel invloed ten opzichte van de andere persoon. Met ‘onder’ wordt hier bedoeld dat iemand zich onderdanig opstelt ten opzichte van de andere persoon. Iemand beschouwt zich op dat moment als ondergeschikte van de ander. ‘Onder’ betekent dus dat het gedrag nauwelijks of niet gericht is op veel invloed ten opzichte van de ander.

Deze assen hebben allebei weer verschillende gedragingen onder zich hangen. Hieronder meer over de gedragingen.

Gedragingen
Samen-gedragspatroon: uit zich in verantwoordelijk, behulpzaam, respecterend, dankbaar en samenwerkingsgezind gedrag.
Tegen-gedragspatroon: uit zich in onafhankelijk, wantrouwend, standvastig, kritisch en twijfelzuchtig gedrag.
Boven-gedragspatroon: uit zich in actief, initiërend, beïnvloedend, beheersend en motiverend gedrag.
Onder-gedragspatroon: uit zich in passief, afhankelijk, onderdanig, conformerend en bescheiden gedrag.

Timothy Leary wilde de twee assen qua gedrag met elkaar combineren om verschillende soorten gedrag te kunnen onderscheiden. Vandaar dat de assen in een cirkel over elkaar gelegd werden. Zo ontstond er een kruis in een cirkel, oftewel een beginnende roos. De roos kende toen dus vier vlakken en elk vlak representeerde een gedragsvorm:
– Het vak rechts-boven staat voor leiden;
– Het vak rechts-onder staat voor volgen;
– Het vak links-boven staat voor aanvallen;
– Het vak links-onder staat voor verdedigen.
Om een genuanceerder beeld te verkrijgen omtrent de verschillende gedragingen, besloot Leary om ook die vakken weer ieder te splitsen. Hierdoor ontstonden er weer acht verschillende basisgedragingen. De verdeling hiervan is als volgt:
– Het vak rechts en helemaal boven staat voor leidend gedrag;
– Het vak rechts in het midden (maar wel boven) staat voor helpend gedrag;
– Het vak rechts in het midden (maar wel onder) staat voor meewerkend gedrag;
– Het vak rechts en helemaal onder staat voor volgend gedrag;
– Het vak links en helemaal boven staat voor concurrerend gedrag;
– Het vak links in het midden (maar wel boven) staat voor aanvallend gedrag;
– Het vak links in het midden (maar wel onder) staat voor opstandig gedrag;
– Het vak links en helemaal onder staat voor teruggetrokken gedrag.

Timothy Leary ontdekte dat ‘samen’, ‘tegen’, ‘boven’ en ‘onder’ in relatie stonden met elkaar. En wel zo:
– Samen-gedrag (helpend gedrag) roept samen-gedrag (meewerkend gedrag) op, oftewel een symmetrische werking;
– Tegen-gedrag (aanvallend gedrag) roept tegen-gedrag (opstandig gedrag) op, oftewel een symmetrische werking;
– Boven-gedrag (concurrerend gedrag) roept onder-gedrag (teruggetrokken gedrag) op, oftewel een complementaire werking;
– Onder-gedrag (volgend gedrag) roept boven-gedrag (leidend gedrag) op, oftewel een complementaire werking.

De Roos van Leary is dus te gebruiken bij het categoriseren van gedrag, waardoor je een overzichtelijk beeld krijgt. Daardoor is het mogelijk iemands gedrag te analyseren. Het kunnen plaatsen van gedrag is niet alleen van belang om mensen beter te begrijpen, maar ook bij het inspelen op iemands gedrag speelt het een belangrijke rol.

Weten hoe jij ‘scoort’ op de Roos van Leary? Dat kun je makkelijk uitvinden met de test van Testjegedrag.nl.

Download de Roos van Leary

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s