Rekenen/Wiskunde: Anamorfosen

Gedurende mijn opleiding op de Pabo kreeg ik zo nu en dan rekenen/wiskunde als les. In mijn laatste jaar hadden we een les over anamorfosen. “Nooit van gehoord!”, hoor ik mezelf nog zeggen. Totdat ik de plaatjes zag..  Na een leuke, uitdagende en soms toch wel frustrerende les omdat het niet zo makkelijk lukte, besloot ik deze les mee te nemen naar mijn eigen groep, een groep 7/8. De kinderen vonden het geweldig en zijn erg enthousiast aan het werk geweest. Kijk mee naar de geschiedenis en meer van de anamorfosen.

Wat is een anamorfose?
Een anamorfose is een vertekende afbeelding. Deze afbeelding ziet er slechts vanuit een bepaalde hoek of onder bepaalde optische voorwaarden realistisch uit.

De geschiedenis van de anamorfosen
De anamorfose ontstond in de tijd van de Renaissance. De kunstenaars wilden alles toen zo realistisch mogelijk laten zien, dus ging met zich bezighouden met het perspectief. Dit werd meestal gedaan om een zo goed mogelijke natuurgetrouwe tekening te maken, maar soms ook om te laten zien wat er zoal mogelijk was op dit gebied. En zo ontstond de anamorfose: een schilderij waarvan de afbeelding slechts op een bepaalde manier op de juiste wijze waar te nemen is. Een voorbeeld van een veelgebruikte anamorfose is de zogenaamde ‘memento mori’. Meestal is dit te zien in de vorm van een vervormde schedel. De schedel is ergens in het schilderij verwerkt en met een moraliserend vingertje wijst het op de sterfelijkheid van de mens. Een bekende kunstenaar die zich met dit genre bezig heeft gehouden was Hans Holbein de Jonge.

Voorbeelden:

Hans Holbein de Jonge: De Ambassadeurs, op de voorgrond een 'memento mori' van de schedel

Hans Holbein de Jonge: De Ambassadeurs, op de voorgrond een ‘memento mori’ van de schedel

Close-up van de schedel in het schilderij 'De Ambassadeurs' van Hans Holbein de Jonge

Close-up van de schedel in het schilderij ‘De Ambassadeurs’ van Hans Holbein de Jonge

Hoe maak ik hier een les van?
De start
Ik ben destijds begonnen met deze les aan de hand van het maken van een soort kijkdoos. In die kijkdoos was de keuken van een bakker te zien. De kastjes en de tafel waar de bakker aan stond waren niet juist getekend, althans, wanneer het papier gewoon plat lag. Na het vouwen en het vanaf de juiste hoek bekijken van de plattegrond, was alles ineens juist. De lengtes en breedtes klopten, alles stond logisch. Oftewel, de anamorfose deed het werk weer. Helaas heb ik hier geen voorbeeld van, maar je kunt het de kinderen bijvoorbeeld zelf laten ontwerpen. Een ander voorbeeld wat je kunt gebruiken om de les te starten is nog iets simpeler.. Praat met de kinderen over de fietsen die je op de grond geschilderd ziet bij een fietspad. Ook dit zijn anamorfosen.

Verdieping
Na de introductie ben ik met de kinderen gaan kijken naar een PowerPoint presentatie die ik gemaakt had. In deze PowerPoint kwamen verschillende voorbeelden van anamorfosen aan bod en kregen de kinderen een beter beeld van deze vorm van kunst, wiskundige kunst beter gezegd. Of zoals het op de Pabo genoemd werd: wiskunst! Mocht je interesse hebben in deze PowerPoint, dan kun je deze onderaan dit bericht downloaden.

Omdat de anamorfosen in twee categorieën te verdelen zijn, kun je de kinderen daar ook nog op wijze. Ik heb dit gedaan door M.C. Escher als voorbeeld voor de tweede soort te gebruiken. Zo kun je kinderen ook de kans bieden om iets uit te zoeken wat past bij hun eigen niveau.

De dia's uit de PowerPoint presentatie voor de anamorfose activiteit

De dia’s uit de PowerPoint presentatie voor de anamorfose activiteit (klik voor groter beeld)

Verwerking
Zoals hier in de laatste dia te zien is, bevatte de laatste dia een opdracht. De kinderen hebben anamorfosen gezien zoals zij oorspronkelijk bedoeld waren, maar ook hebben zij de kunstige tekeningen van M.C. Escher gezien. Omdat het tekenen van een anamorfosen behoorlijk lastig en tijdrovend is, begon de opdracht met het ontwerpen van een anamorfose zoals M.C. Escher ze maakte. Wanneer deze goed gelukt was, mochten zij een moeilijkere proberen.

Inspiratiebron
Omdat ik deze activiteit zelf op de Pabo gekregen heb, heb ik de kinderen verteld over mijn eigen ervaringen met het ontwerpen van een anamorfosen. Natuurlijk is het goed als de kinderen weten dat jij het kon, maar nog beter is het als de kinderen weten dat ook jij, de leerkracht, moeite had met het ontwerpen van een echte anamorfose. Juist doordat ik het lastig vond, en de kinderen dus ook mijn ‘mislukte’ anamorfosen liet zien alvorens de goede te laten zien, werden de kinderen enthousiast. De juf had er moeite mee, dus als zij het niet ineens konden, was dat echt niet zo erg. Het heeft de kinderen goed geholpen om op weg te gaan, en de verbazing over het bestaan van de anamorfosen heeft zeker tot een enorm enthousiasme bij de kinderen geleid. Persoonlijk vond ik dit een erg leuke, uitdagende les.

Let op: Wanneer je deze activiteit in je klas wilt uitvoeren, is het belangrijk dat de kinderen wel lekker kunnen kletsen ondertussen. Het is een redelijk vrije les en de kinderen zijn hierbij snel geneigd om samen te praten over hun werk. Het kan dus nogal rumoerig worden. Onderbreek dit niet, want het versterkt de resultaten, en het enthousiasme van de kinderen, zeker!

Voor welke groep?
Het is natuurlijk lastig te zeggen voor welke groep je deze activiteit goed kunt gebruiken. Ik heb het zelf in een groep 7/8 gedaan, maar persoonlijk denk ik dat het ook in de groepen 5 en 6 al goed mogelijk is. Sterker nog, als je het hele geschiedenisverhaal van de anamorfosen achterwege laat, en alleen de plaatjes van M.C. Escher als inspiratiebron gebruikt, dan denk ik dat het misschien nog wel mogelijk is om de activiteit met groep 4 te doen.

Download de PowerPoint hier!

Met dank aan..
De rekenen/wiskunde docenten van de Pabo ‘s-Hertogenbosch.
Wikipedia en Google voor het schilderij van Hans Holbein de Jonge.

Veel plezier!

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het!

Advertenties

2 thoughts on “Rekenen/Wiskunde: Anamorfosen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s