Onderwijsvisie: Ontwikkelingsgericht Onderwijs

Er zijn vele soorten onderwijsvisies. Het Ontwikkelingsgericht Onderwijs, oftewel OGO, is er daar een van. Hier lees je meer over deze onderwijsvisie.
???????????????????????????????
Wat is Ontwikkelingsgericht Onderwijs?
Het concept van Ontwikkelingsgericht Onderwijs is gebaseerd op de neo-Vygotskiaanse theorieeën. Een belangrijk begrip van Vygotski’s ontwikkelingstheorie is dan ook ‘de zone van naaste ontwikkeling’, oftewel ZNO. Die is gedefinieerd als het verschil tussen wat een leerling al zelfstandig kan (het huidige ontwikkelingsniveau) en wat de leerling kan met behulp van een volwassene of medeleerling. De ZNO is daarmee een sociaal-culturele activiteit waarin een leerling zinvol kan en wil deelnemen, ondanks dat hij die nog niet zelfstandig kan volbrengen. In de praktijk zal het dan gaan om het samen uitvoeren van een taak, met behulp van een volwassene of een expert-leerling. De volwassene of expert-leerling denkt daarbij hardop voor en de belangrijkste ingrediënten worden aangereikt. Zowel de leerling als de volwassene/expert-leerling dragen dan bij aan de activiteit. De volwassene moet aansluiten bij de actuele kennis en behoefte van de betreffende leerling en moet vervolgens zoeken naar de leidende activiteit. De belangrijkste kenmerken van een ontwikkelingsgerichte benadering zijn globaal als volgt te zien:
– Ontwikkelingsgericht Onderwijs is gericht op een brede persoonsontwikkeling, die altijd specifieke kennis en vaardigheden met zich meebrengt. Bijzonder daarbij is de opvatting dat de volwassene in het contact met de leerling niet alleen direct specifieke kennis en vaardigheden overdraagt, maar dat ook de ontwikkeling van de leerling sterk wordt gekleurd door de context, oftewel de cultuur waarin de begrippen aangeleerd worden. Dus met het leren van kennis en vaardigheden worden ook altijd onderdelen van de cultuur en de geschiedenis van deze cultuur overgedragen via de handelingen van de volwassene. Ook dat levert weer ingrediënten voor een brede persoonsontwikkeling.
– Om aan deze ontwikkelings- en leerprocessen te kunnen bijdragen zijn echte, betekenisvolle activiteiten en inhouden nodig. Ontwikkelingsperspectieven maken duidelijk in welke richting de activiteiten zich ontwikkelen en welke ontwikkelings- en leerprocessen daardoor gestimuleerd worden.
– Het aandeel van de leerkracht bepaalt in hoeverre het thematische activiteitenaanbod bijdraagt aan de beoogde ontwikkeling van de leerlingen. Leerkrachten bemiddel tussen de motieven, betekennissen en mogelijkheden van leerling enerzijds en de doelen die zij belangrijk vinden anderzijds. Daarom moeten ze zelf een, op de leerlingengroep afgestemd, aanbod ontwerpen. Maar nog meer dan dat: ze spannen zich in om leerlingen verder te helpen, om ervaringen en handelingsmogelijkheden toe te voegen, om ontwikkeling en leren doelbewust uit te lokken en te stimuleren. Gallimore and Tharpe noemen dat ‘assisted performance’.
– De didactische organisatie speelt daarin een rol. In begeleide keuzes helpen leerkrachten hun leerlingen om initiatieven te nemen en plannen te maken voor hun activiteiten. Vooral kleine groepsactiviteiten maken het mogelijk om met hen samen te spelen, te praten, te denken en te werken.
– Reflectie en observatie zijn onlosmakelijk aan het handelen van leerkrachten verbonden. Ze zoeken steeds naar wat leerlingen zelf willen en al (bijna) kunnen. Daar baseren zij hun aanbod op. Om vervolgens te onderzoeken of dat aanbod en hun hulp echt helpt, of leerlingen er beter van worden.
– Ontwikkelingsgericht onderwijs vormt daarmee een soort derde weg. Die verbindt de leerlinggerichte pedagogiek aan een ontwikkelingsstimulerende methodiek-didactiek. Leerlinggerichtheid kent echter het gevaar dat leerkrachten te lang wachten en dat er niets uitkomt. Methodegerichtheid kent het gevaar dat leerlingen ondergeschikt gemaakt worden aan de methode. Er wordt veel aandacht besteed aan ontwikkelingsgericht onderwijs voor de onderbouw, maar bovenstaande uitgangspunten gelden natuurlijk net zo goed voor de andere leeftijdsgroepen.

Hoe ermee om te gaan?
Uit deze beschrijving is af te leiden dat ontwikkelingsgericht onderwijs een complexe benadering is. De leerkracht moet tegelijkertijd aan een groot aantal eisen voldoen. De leerkracht moet de betekenisvolle, uitdagende taak ontwerpen en daarmee een beroep den op de mogelijke kwaliteiten van de leerling; de leidende activiteit per leerling vaststellen bij het zoeken naar de zone van naaste ontwikkeling van iedere leerling (en dat kan in een volle klas best lastig zijn); tijdens de ondersteuning van, dialoog over of deelname aan de activiteit goed luisteren en observeren om na te gaan of de uitdaging voor de leerling nog steeds daar is; in (klein) groepsverband met leerlingen werken en leren; de gehele klas in het oog houden en leerlingen waar nodig inzetten; met de leerling(en) reflecteren op wat er bereikt is; variatie in activiteiten aanbrengen; en met het schoolteam de ontwikkelingen van de leerlingen doorspreken en een ‘agenda’ vaststellen om over te dragen. De essentie van deze benadering zit in de interactie met de leerlingen in de deelname van de leerkracht aan de gemeenschappelijke activiteiten van leerlingen (assisted performance). Het geheel aan activiteiten vraagt veel van de leerkracht. Maar als hij die activiteiten van de grond kan krijgen, maakt dat het vak van leerkracht des te boeiender en inspirerender.

Relevantie voor de onderwijspraktijk
Het concept van ontwikkelingsgericht onderwijs is uitermate relevant omdat het een ‘volledige’ theorie is. De aanpak is zowel pedagogisch (brede persoonsontwikkeling), als didactisch (een uitgewerkte methodologie in de klas), als leerpsychologisch (de leerling is een actief lerend persoon die het eigen leren vormgeeft), als gericht op het aanleren van kennis en vaardigheden. Daarbij komt dat het een visie in zich draagt op cultuuroverdracht.

Met dank aan..
http://www.onderwijsmaakjesamen.nl/thema/inspirerend-onderwijs/krachtig-leren-ontwikkelingsgericht-onderwijs/
Tharp, R. en Gallimore, R. (1988): Rousing Minds to Life: Teaching, Learning, and Schooling in Social Context, Cambridge University Press.

Was dit artikel nuttig? ‘Like’ het!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s